IB English

‘’Do you think human relationships are based on self-interest? How do William Shakespeare and Arthur Miller respond to this question in their literary works: The Merchant of Venice and The Crucible?’’

Self-interest forms the basis of every relationship, whether it is related to friendship, marriage or trade. Although human beings ostensibly love and care for each other, in reality they expect some sort of benefit from every relationship. Both William Shakespeare and Arthur Miller depict the role of self-interest in human relationships in their literary works: The Merchant of Venice and The Crucible respectively. They emphasize this thesis through examples of love, friendship, power and Christianity.

Even though love and friendship are regarded as two forms of relationships where no one seeks any pragmatical purpose, in fact they covertly embody different sorts of self-interest. The triangular relationship among Antonio, Bassanio and Portia in The Merchant of Venice and the friendship between Abigail Williams and the girls in The Crucible are both based on selfish motives. Bassanio asks Antonio for money in order to marry Portia. However, his motive for this marriage consists of not solely his love for Portia but mostly his desire to have Portia’s wealth and be able to pay his debts. He reveals this motive in Act 1, Scene 1 when he tells Antonio that he will be able to pay his debts when he marries Portia. Also Bassanio’s asking his friend, Antonio, for money contributes to the claim that friendship can be used for self-seeking economic purposes. Similarly, the indirect relationship between Portia and Antonio serves to an analogous purpose. Since Portia knows that her husband, Bassanio, has an affection for Antonio, she endeavors to save Antonio from Shylock’s malice so that Bassanio does not leave her, grieving over his friend’s self-sacrifice. Through her powerful actions, most obvious in the trial scene in Act 5, Scene 1 when she is in disguise of a lawyer and saves Antonio’s life, Portia resembles an astute woman figure who transcends women’s standards of her time and fulfills her purpose of not losing her husband.

In The Crucible, although Abigail Williams and the girls seem to be loyal friends, why they are actually bound to each other so tightly is that they fear that one of them might reveal their pretense. In fact, the reason of their unity is their common interest of being seen as ‘’the victims’’ instead of ‘’the witches’’. In Act 1, particularly Abigail intimidates the girls, threatening them that she will not let go anyone who reveals ‘’the other things’’ they did in the forest, including Abigail’s drinking blood to kill Elizabeth Proctor. Therefore their friendship is vastly based on self-interest combined with an immense fear of exposure.

Power and Christianity are two concepts illustrated by both Shakespeare and Miller where self-interest can be observed more clearly than in love and friendship. Revenge, probably the most obvious form of self-interest, is prevalent in both works, portrayed through Shylock in The Merchant of Venice and Mr.Putnam in The Crucible. As a Jew who is constantly persecuted by Christians including Antonio, Shylock seeks revenge. Thus, when Antonio wants to make a bond in Act 1, he immediately seizes the opportunity to take revenge and asks for a pound of Antonio’s flesh if he forfeits the bond. In the following acts, it gets more clear that Shylock’s self motive of his bond with Antonio is not money but revenge; that’s why when he is offered three times the loan, he refuses it and insists on his ‘’pound of flesh’’. The conflict between Shylock and Antonio is simply a matter of power display, resembled by Shylock’s money and Antonio’s Christianity. Shylock attempts to take Antonio’s life to fulfill his self-interest; to quench his yen for revenge. However in the trial, his attempt turns out to be against his favor and Antonio becomes the one who is in charge of Shylock’s verdict. As a Christian who disparages Shylock because of his religion, Antonio uses this advantage to his self-interest and demands two things from Shylock, one of which is converting to Christianity. Antonio’s motive for asking Shylock to give up his religion is his desire to take revenge from the malicious Jew rather than his piety, resembling that of a missionary. Although Antonio seems to be the one who shows mercy on the Jew, he actually adds insult to injury by taking the last thing Shylock owns: his religion and this is Antonio’s ultimate revenge.

In The Crucible, Thomas Putnam’s landlust is a great example of revenge as a form of self-interest. Mr.Putnam along with his wife and his daughter accuses many innocent people of witchcraft in order to have their land. Among the victims of Thomas Putnam’s landlust are Rebecca Nurse, Francis Nurse and George Jacobs. The reason that Mr.Putnam targets exclusively the Nurse family is that he holds a grudge against their immense amount of land and reputable social status. Thus Mr.Putnam aims to possess economical and social power by taking their land and destroying their reputation.

Reverend Parris is a calculating character whom Arthur Miller created as a person who values his name and reputation more than anything else. He protects his niece Abigail and the other girls and helps them as they accuse innocent people so that his reputation as a pious Christian, a devoted reverend, is never associated with witchcraft. On the one hand he seems like the righteous leader of the church of Salem; however behind the scenes he is a scheming, selfish man who does not reveal the girls’ fraud in order to keep his good reputation and watches silently as many innocent people are executed. As a leader who is supposed to be an exemplary Christian role model, he prefers lies to honesty and uses Christianity as a tool to serve his self-interest.

The settings of The Merchant of Venice and The Crucible play a significant role in creating the theme of self-interest. The Merchant of Venice takes place in Venice in the sixteenth century. At those times Venice used to be a city of merchandise where capitalism began to thrive. This economic system allowed people to buy and sell goods and services with the incentive to gain interest and maximize their profits. It is no coincidence that Shakespeare had chosen such a setting where self-interest –mostly in the form of economic profit- was gradually becoming the sole purpose of the life of every individual in the society. Even the Court of Venice that is supposed to be a place of justice and equality, serves to the self-interest of the powerful class in the society: the Christians. The diction The Duke of Venice uses when he addresses Shylock; the way he overtly categorizes Shylock as a merciless, malicious Jew and Antonio as ‘’a poor merchant’’ reveal his bias in favor of Christians and his prejudice towards Jews. Just like the Court of Venice, the Court of Salem in The Crucible serves to the self-interest of certain groups of people, distorting its function as a court of ‘’justice’’ and causing many people’s unjust executions. Salem, the setting of The Crucible, is a town established only a few decades before the Salem witch trials. The church of Salem embodies Puritan beliefs and tries to maintain its authority in the recently founded town of Salem. The people of Salem are European immigrants who are trying to settle down and share the land of Salem. In such a disheveled society that is prone to any kind of chaos and where people are blinded by greed of land and power, it is very likely that a mass hysteria will take place where everyone will strive to maintain his or her own self-interest. Thus, though very different from Venice, Salem forms a perfect setting in order to portray the selfish motives of individuals.

Both Miller and Shakespeare convey different kinds of self-interest through various narrative points of view. Since both works are plays, they are not limited by one perspective but they show the reader many points of view. In The Merchant of Venice, the reader is given the self motives of disparate characters; a Jew’s revenge, a Christian’s religious domination, a woman’s fear of losing her husband and a man’s desire to gain wealth through marriage. Likewise in The Crucible, a greedy man’s landlust, a pretentious reverend’s fear of bad reputation and a scheming girl’s fear of exposure are reflected throughout the play. Therefore, both works enable the reader to see multifaceted relationships that are built upon the same basis: self-interest.

The Merchant of Venice by William Shakespeare and The Crucible by Arthur Miller both accentuate the thesis that every relationship is motivated by self-interest. Both authors prove this thesis through multifaceted characters, intricate settings and various perspectives, using the themes of love, friendship, power and Christianity. Though having very different plots and structures; The Merchant of Venice as a tragic-comedy whereas The Crucible as a historical play, they both make the reader realize that no matter what kind of bond it possesses, every relationship harbors some sort of self-interest and it is inevitable for the conflicts to arise when these interests contradict at some point.

Sevde Kaldıroğlu

May 13, 2012

Son zamanlarda benimsenmiş bir yanılgıdan oldukça rahatsızım. Kitapçıların ‘’çok satanlar’’ bölümünü süsleyen eserler öyle çok olumsuz eleştiriye maruz kalıyor ki yapıtların yazınsal değerlerinin yanı sıra onları okuyan modern okur da ‘’seçkin’’ yazarlar, eleştirmenler ve ‘’bilinçli’’ okurlar tarafından sığ olmakla suçlanıp yerden yere vuruluyor. Bu yergilere dayanak olarak da –Emin Özdemir’in ‘’Anımsamalar’’ * yazısında yaptığı gibi– gelmiş geçmiş en iyi eserlerden kabul edilen, Dostoyevski’nin Suç ve Ceza’sı, Emily Bronte’nin Uğultulu Tepeler’i gibi başyapıtlarla yapılan karşılaştırmalar öne sürülüyor.

Bu noktada herhangi bir eleştiri yapmadan önce bu çok satan yapıtların neden çok sattığını incelememiz gerektiğini düşünüyorum. Nedenleri arasında belirli bir yazarın medya tarafından sürekli öne çıkarılması; röportajlarda, söyleşilerde emeğinin ötesinde bir ayrıcalıkla sık sık yer alması olabilir. Ancak ‘’seçkin’’ edebiyatçılarımızın göz ardı ettiği unsur, yapıtların yalnızca medyanın pohpohlamasıyla yüz binlerce okur tarafından beğenilip zirveye tırmanamayacağı gerçeğidir. Çok satan –diğer deyişle gözde– yapıt yazınsal dil bakımından ‘’Suç ve Ceza’’ ile pekala yarışamayabilir, hatta seçkin bir edebi dile bile sahip olmayabilir. Ancak ”her yazınsal yaratının işlevi insanı, insana anlatmaktır’’ ** diyorsak bu gözde yapıtların da bir şekilde insanı farklı yönleriyle okura anlattığını; yazarın, yarattığı fantastik ya da gerçekçi ama özgün karakterleriyle okur arasında bir bağ kurmayı başardığını kabul etmek gerekir. Çok satan fantastik romanların okurun düş gücünü beslediği ve gerçekdışı öğeler aracılığıyla gerçek olan insani özellikleri sorgulatarak ‘’insanı, insana anlatma’’ işlevini yerine getirdiği söylenebilir. Öte yandan çok satanlar arasında günlük yaşamın içinden olan ve pek çoğunca ‘’hafif ve edebilikten uzak’’ olmakla suçlanan yapıtların, okuru, günlük hayattaki tuhaf, gülünç ve sıradan eylemlerini fark etmeye, bunları sorgulamaya yönelttiği ve bu sıradan ayrıntılarda gizli olan modern insanın tuhaflıklarına yalın ve içten bir anlatımla dikkat çektiği yadsınmamalıdır. Nitekim bu denli büyük bir okur kitlesinin beğenisini kazanmak –bu kitleyi ‘’sığ ve bilinçsiz’’ olarak da görebilirsiniz tabii– her yiğidin harcı olmasa gerek!

Çok satan yapıtların ardındaki unsurlara kabaca değinmiş olarak ‘’Neden bu yapıtlar çok satıyor?’’ sorusunda ufak bir değişiklik yapıp ‘’Neden yalnızca bu yapıtlar çok satıyor?’’ konusuna geçebiliriz sanırım. Çok satan romanların edebi değerine yönelik gözü kapalı yapılan taşlamalara ne kadar karşıysam, yazınsal olarak yalnızca çok satan romanlardan beslenen okur kitlesine de o kadar karşıyım. Çok satan romanları hiç kaçırmadan takip eden pek çok okurun Dostoyevski’den, Tolstoy’dan, Bronte kardeşlerden, Shakespeare’den ya da bunlar gibi yazarların başyapıtlarından neredeyse hiçbirini okumamış olması ironik olduğu kadar –ne yazık ki– gerçek de. Ancak bu noktada suç, tek başına okurun değil. ‘’Klasikler’’ olarak adlandırdığımız bu başyapıtlar çok satan romanlara gösterilen ilginin onda birini görse toplumsal olarak yazınsal kültürümüzün önemli ölçüde yükseleceğine inanıyorum. Bunun da ötesinde klasiklerle ilgili düşülen önemli bir yanılgı olduğu görüşündeyim. Klasiklerle ilk olarak yaşamınızın hangi evresinde karşılaştığınızı anımsayın. Bu noktada benim aklıma ilkokul ikinci sınıfta kitaplık kolu olduğum zamanlar geliyor. Sınıfımızın kitaplığında klasiklerin kısaltılmış basımları bulunurdu; biz de her hafta bir klasik alır, okurduk. Charles Dickens’ın Oliver Twist’ini, Victor Hugo’nun Sefiller’ini o yaşta okumuştum. Ayrıca ‘çocuklar için klasikler’ niteliğinde bir dizi kitap alıp bitirmiştim. Peki ne işe yaradı? Okumayı henüz söktüğüm o yaşlarda bu başyapıtlardan hiçbir şey anlamadığım gibi ‘’klasik’’ sözcüğünü ‘’sıkıcı’’ sözcüğüyle eş anlamlı sanıp o yaşta okuduğum klasiklerden tekini bile bir daha elime almadım. Nitekim henüz benliğinin farkında olmayan 8-9 yaşlarındaki bir çocuğa, klasikleri okumanın katacağı pek bir şey olmadığını ancak şimdi anlıyorum. Üzücü olan şu ki benim gibi pek çok kişi klasikleri o kadar küçük yaşta değil de 14-15 yaşlarında okumaya başlasa hem bu başyapıtlar ‘’sıkıcı ve anlaşılmaz’’ olarak nitelenmekten çıkıp hak ettikleri değere kavuşacak hem de belki de pek çok okurun baş ucu kitabı olarak çok satan romanların yerinbi alabilecek. Ancak Milli Eğitim Bakanlığı ‘’100 Temel Eser’’ adı altında ilkokul çocuklarını kısaltılmış klasikleri okumaya teşvik etmeye, öğretmenler de bunları ödev olarak okutmaya devam ettikçe başyapıtlar ‘’sıkıcı’’ damgasından kurtulup asla ilkokul sıralarının ötesine geçemeyecek. Nitekim çok satan romanlar kitapçıların girişlerini süslerken başyapıtlar arka raflarda tozlanmaya devam edecek.

* Emin Özdemir’in ‘’Anımsamalar’’ adlı yazısı Sözcükler dergisinin 36.sayısında yer almıştır.

** Bu tümce, Emin Özdemir’in ‘’Anımsamalar’’ adlı yazısından alıntıdır.

14.04.12

IB English

George Orwell in ‘’Shooting an Elephant’’ and Mark Twain in ‘’The Damned Human Race’’ both explore the cruelty of human nature. Twain conveys his opinions through a scientific tone, which he calls “scientific method”, while Orwell narrates a memoir of his own.

Twain begins his essay by mentioning the Darwinian theory of the Ascent of Man from the Lower Animals and with an unhesitant and unambigous tone he suggests that the Darwinian theory must be modified into a “new and truer one to be named the Descent of Man from the Higher Animals”. He presents his hypothesis, ‘Men descended from the Higher Animals, thus man is the lowest animal alive’, and supports it with the actions of human-beings through history, “Prince Napoleon… in the Zulu war”, and hypothetical experiments, “In another cage I confined an Irish Catholic from Tipperary and… I added a Scotch Presbyterian from Aberdeen”. Twain presumably acts as an objective scientist through use of “scientific method”. Nevertheless through his specific examples of the evil nature of human-beings, he makes lots of generalizations such as “Man is incurably foolish”, trying to impose his own tenets on the reader,this suggests that in fact Twain is strongly biased and considers only the evil side of human nature, dismissing the civilized and peaceable actions of humans.

Orwell conveys his memoir in a very candid way, revealing his confusion between his opposition to imperialism and his hate for Burmese people who hated him when he was a police officer in Lower Burma, “All I knew was that I was stuck between my hatred of the empire I served and my rage against the evil-spirited little beasts who tried to make my job impossible”. In fact, he’s stuck between his British identity and his allegiance to anti-imperialism. He then begins the story that gave him a better glimpse of “the real nature of imperialism”; the story of how he shot an innocent elephant ,”The elephant looked no more dangerous than a cow”, because of the pressure brought by the public. The elephant is a metaphor for people who live in colonized countries, who are the victims of imperialism. He, as the one who victimizes the elephant, is “ the puppet” of imperialist powers which are, in this case, the crowd that force him to do so, “Here was I, the white man with his gun, standing in front of the unarmed native crowd- seemingly the leading actor of the piece; but in reality I was only an absurd puppet pushed to and fro by the will of those yellow faces behind”. Orwell effectively uses imagery to make an impact on the reader, “At the second shot he did not collapse but climbed with desperate slowness to his feet and stood weakly upright, with legs sagging and head drooping”. The frankness of the way he narrates the story exposes the evil nature and the ugly truths of imperialism.
Imperialism, one of the evil actions of humans, portrayed in Orwell’s memoir supports Twain’s thesis of men being mean and evil. However, Orwell explores the motives that cause such actions which Twain never mentions. Orwell frankly tells that the motives for shooting the elephant were the pressure brought by the crowd, “the will of those yellow faces behind”, and his avoidance of humiliation, “The crowd would laugh at me”. Orwell connects those immoral actions with the subversion caused by public whereas Twain considers them as intrinsic characteristics of human kind, “He (man) is constitutionally afflicted with a Defect which must make such approach (to the level of Higher Animals) forever impossible, for it is manifest that this defect is permanent in him, indestructible, ineradicable”. Twain and Orwell both agree that whatever humans do, they do it consciously. Twain suggests that unlike ‘’Higher animals’’ man acts consciously, ‘’Man in his descent from the cat, has brought the cat’s looseness with him but has left the unconsciousness behind’’. Orwell, in his memoir, confirms Twain’s thesis by declaring that he ‘’knew with perfect certainty that he/I ought not to shoot the elephant’’.

Both Twain and Orwell illustrate different ways of violence caused by humans in their essays, expressing them through candid words. Orwell mentions the violence perpetrated by imperialist powers, “The wretched prisoners… the scarred buttocks of the men who had been flogged with bamboos”, and violence against children, “an old woman with a switch in her hand… violently shooing away a crowd of naked children”, but he mainly focuses on the unfair violence on the elephant which is again a symbol of imperialist actions. Twain depicts the same picture through harsh, yet realistic words, “force, bloodshed, wars”, and gives the example of an historical event, “a Buffalo hunt for the entertainment of an English earl”, to show the violence perpetrated on “Higher animals” by humans as “Lower animals”.

Twain juxtaposes human kind and other animals in a cynical and sarcastic tone, “The cat is innocent, man is not”. He uses irony while stating his arguments, “He (man) blandly sets himself up as the head animal of the lot; whereas by his own standarts he is the bottom one”, to accentuate the contrast between humans and animals. His cynical point of view when arguing that humans are the lowest animals reveals his misanthropic personality and his shame for being a part of this mass of evil creatures. Twain also uses syntax effectively, he uses capital letters to highlight the immoral characteristics of human kind, “Patriot, Slave”.

In “Shooting an Elephant” and “The Damned Human Race”, whilst George Orwell and Mark Twain both expose the barbarous and evil actions of human-beings, they differ in explaining the causes behind them. An intense and candid diction is prevalent in both essays, providing the reader a realistic view of the issues discussed.
——————————————–
Self-criticism : This was my first textual analysis in the IB English class on my junior year; so it may not be a perfect IB English essay, considering the untidiness of the quotes and the vague introduction and conclusion paragraphs.

Sevde Kaldıroğlu

Nov 4, 2011

Doğuş Üniversitesi IV.Liseler Arası Edebiyat Yarışması
”Kültürlerin Buluşması ve Edebiyat” konulu deneme dalında birincilik ödülü

‘’Kültürlerarası etkileşim’’ günümüzün gözde kavramları arasında yer alıyor. Farklı kültürlerin bireyleri gerek teknolojinin sunduğu olanaklarla kitle iletişim araçlarını kullanarak gerekse bizzat gezip görerek birbirleriyle tanışıyor ve etkileşiyorlar. Böylece kültür alışverişi yoluyla birbirlerinin toplumlarına çeşitli ‘yeni’ değerler kazandırıyorlar. Sonuç olarak birbirinden etkilenen kültürler pek çok farklı kültüre ait öğeleri bünyesine katıyor. Ancak her ne kadar bu kültürel etkileşim başta internet olmak üzere çoğunlukla teknolojik gelişmelere mâl edilse de belki de daha sessiz, daha yavaş fakat uzun vadede daha etkili ve kalıcı bir etken olan edebiyatın rolü çoğu zaman göz ardı ediliyor. Dil, kültürün temel öğelerinden biri olarak benimseniyor; farklı dilleri öğrenen birey farklı kültürleri de öğrendiğini sanıyor, ancak dilin içi edebiyatla dolmadıkça kültürel etkileşimin tam olarak gerçekleştiğini söylemek güç. Nitekim geçmişte de edebiyat farklı kültürlerin buluşmasına tanıklık etmiş, daha da ötesinde teknolojinin geri kaldığı dönemlerde bile bu buluşmada rol oynayan en önemli etkenlerden biri olmuştur.

19.yüzyılda Osmanlı’da Tanzimat Devri ve ardından gelen Servet-i Fünun Dönemi Osmanlı-Fransız kültürel etkileşiminde yazınsal ürünlerin payını belirtmek adına önemli bir örnektir. İbrahim Şinasi gibi Osmanlı yazarlarının belli bir süre Fransa’da yaşayıp Fransız yazınından eserleri çevirerek Osmanlı toplumuna kazandırmalarını iki kültürün etkileşim sürecinden bağımsız saymak mümkün değildir. Yusuf Kamil Paşa’nın François Fénelon’un Les Aventures de Télémaque adlı eserini çevirdiği Tercüme-i Telemak ya da Şinasi’nin Fransız şiirlerini çevirdiği Tercüme-i Manzume gibi yapıtların Fransız kültürünün tanınmasına ve Fransız kültüründen etkilenilmesine katkısı büyüktür. Çevirilere koşut gelişen roman türü gerek tür olarak Fransız yazınından gelmesiyle gerekse içerik olarak barındırdığı Fransız kültürel öğeleriyle Osmanlı toplumunun batılılaşmasında, bir anlamda Fransızlaşmasında etkili olmuştur. Bu süreç Servet-i Fünun döneminde kullanılan Fransız nazım biçimleriyle devam etmiş, Fransızca söz dizimi kurallarının Türkçe’ye uygulanmasıyla pekişmiştir.

Bu noktada, edebiyatla birlikte dilin de Fransız kültüründen etkilendiğini söylemek mümkünse de kültürlerarası etkileşimde dilin payı ile edebiyatın payı arasındaki ayrımı yapmak gerekir. Tıpkı o dönemde Osmanlı toplumunda eğitimli bireylerin Fransızca bilmesi gibi günümüzde de insanlar başta İngilizce olmak üzere farklı diller öğrenmektedir. Ancak dil öğreniminin kültürel etkileşimde tek başına büyük rol oynadığı söylenemez; çünkü bir kültürü tanımanın ve benimsemenin yalnızca o kültürün dilini öğrenmekle gerçekleşmesi olanaksızdır. Bireyin bir toplumun içinde bir müddet yaşamadan o kültüre ait öğelerin tümünü veya bir kısmını benimsemesinde dil öğreniminden öte edebi yapıtlar büyük ölçüde etkilidir. Bu bağlamda edebiyatın internet, televizyon ve sinema gibi görünürde daha kapsamlı ve daha yaygın araçlardan ayrımı, okurun özellikle roman gibi edebi türlerin yarattığı karakterlerle özdeşleşebilmesini daha kolay ve zaman zaman kaçınılmaz kılmasıdır. Birey, internette, televizyonda ve sinemada farklı kültürleri temsil eden karakterleri görür, tanır ancak romanda dünyaya onların gözünden bakabilme olanağına sahip olur, onlarla empati kurar ve -bir süreliğine- yansıttıkları kültürün bir parçası olur. Özellikle 1.tekil kişi bakış açısı bu anlamda empatiye ve dolayısıyla kültürel etkileşime en çok olanak sağlayan tekniktir; ancak diğer bakış açıları da -okura roman boyunca karakterlerin yaşamlarında bulunabilme fırsatı verdiğinden- oldukça etkilidir. Emily Bronte’nin Uğultulu Tepeler’i, Charlotte Bronte’nin Jane Eyre’i ya da Charles Dickens’ın Bir Noel Şarkısı adlı romanı 19.yüzyılda İngiliz toplumunda baskın bir şekilde görülen sınıf ayrımını, olay örgüsünün arka planında okura sunar. Okur, İngiliz kültürünün farklı sınıflara biçtiği değerleri bu romanlar aracılığıyla görür, farklı sınıflara ait karakterlerle –Uğultulu Tepeler’in yetim Heathcliff’i, Jane Eyre’in zengin Bay Rochester’ı ve Bir Noel Şarkısı’nın cimri Scrooge’uyla- empati kurar. Aynı şekilde 16.yüzyıla ait olan, Shakespeare’in Venedik Taciri adlı yapıtında okur, Shylock karakterinde Yahudileri İngiliz bakış açısından –dönemin İngiliz kültürüne ait ön yargılarla ve inanışlarla- görür.

Edebi yapıtlar bu şekilde ana kültürel öğelerin yanı sıra kültürlerin birer parçası olan günlük yaşama ait ayrıntıları da bu kültürel etkileşim sırasında okura aktarır. Uğultulu Tepeler’de kahya Joseph’in sabahları yaptığı ‘’porridge/sütlü yulaf lapası’’nın İngiliz mutfağına özgü bir yemek olması ve Sait Faik Abasıyanık’ın Mahalle Kahvesi adlı öyküsünün geçtiği kahvehanenin, tipik bir Türk kahvehanesini yansıtması edebi yapıtların okura sunduğu kültürel ayrıntılara birer örnektir.

Edebiyatın kültürleri yansıtma yetisi bu yetiyi başarıyla kullanan toplumlarda görülmesiyle olduğu gibi edebi anlamda gelişememiş toplumların kültürlerinin tanınmasındaki eksiklikle de kanıtlanabilir. Örneğin İngiliz, Amerikan ya da Fransız kültürü bu denli yaygınken Afrika kültürünün bilinmemesi düşündürücü olduğu kadar olağandır da. Nitekim bunda Uganda ya da Kenya gibi Afrika ülkelerinin edebi anlamda eksik olmalarının tek etken olduğu savunulamaz; ancak pek çok yönden gelişmemiş olan bu ülkelerin kültürlerini dünyaya tanıtmalarına imkan sağlayacak ileri düzeyde bir yazın dünyalarının olmamasının bu kültürel etkileşim eksikliğine neden olan etmenlerden biri olduğu söylenebilir.

Teknolojik gelişmelerle son yüzyılda artan kültürlerarası etkileşim aslında yüzyıllardır büyük ölçüde edebiyat yoluyla devam etmiştir. Kültürlerarası etkileşim günümüzde kitle iletişim araçlarıyla ivme kazanmışsa da halen edebi eserlerle daha gösterişsiz, sessiz fakat daha sağlam adımlarla sürmektedir. Bugün Türk kültürü de Orhan Pamuk gibi başarılı yazarlarla dünyaya açılmakta ve Türk edebiyatıyla başka kültürlerden etkilendiği kadar başka kültürleri de etkilemek üzere kültürel etkileşim yolunda hızla ilerlemektedir.

Sevde Kaldıroğlu

01.04.12

İşler yoğun olunca normalde hem bir zevk hem bir gereklilik gibi gelen okuma eylemi öyle zor geliyor ki! İşte bu ay o kadar yoğun ve yorucuydu ki doğru düzgün kitap okuyamadım; ama daha önceki aylarda okumuş olduğum ya da şu anda okumakta olduğum yarım kitaplardan söz edeyim öyleyse.

İklimler/Andre Maurois: Bir kadının ve bir erkeğin aşka bakış açısı: Bu kısa tümce bile İklimler’i açıklamaya yetebilir, bir duygunun bir kadın ve bir erkek tarafından nasıl yorumlandığını değişik bakış açılarıyla anlatıyor Fransız yazar. Olay örgüsü bakımından çok orijinal ve çok kuvvetli olmasa da okuyarak aşkın büyüsüne kapılmaktansa aşk üzerine düşünmeye yönelten bir roman.

Edebiyattan Pek Anlamam/Jenny Davis, Kenneth C. Davis: Büyük edebi eserler ve yazarlar hakkında kısa ama ilginç ve akılda kalıcı bilgiler veren bu kitap, küçük ve modern bir edebiyat ansiklopedisi niteliğinde.

Dergiyi sorarsanız neyse ki onu aksatmadım, yeni bir dergi bile keşfettim: Notos.

”NOTOS” Dergisi 33.Sayı – Nisan – Mayıs 2012: Güzel öyküler, söyleşiler ve haberlerle dolu bu dergi. Sözcükler dergisinden biraz farklı; yalnızca deneme, öykü vb. içermiyor; edebiyat dünyasına ilişkin ilginç haberlere de yer veriyor dergi. Bu yönden edebiyat gazetesi kıvamında. Edebiyat dergisi alışkanlığı kazanmak için oldukça uygun bir başlangıç olacaktır NOTOS dergisi, mutlaka öneriyorum.

• Duygu Bayar Ekren/”Bir kitap al, bir kitap bırak”: ABD’de başlayan küçük kütüphaneler projesinden bahsediyor bu yazı. Okul binası görünümünde içi kitapla dolu küçük bir dolap bugün ABD’nin pek çok eyaletinde bulunuyor. İşlevi ise kitap okumak isteyen herkesin ücretsiz olarak ödünç olabileceği sembolik bir kütüphane oluşturmak. İçinden istediğiniz kitabı alıp okuduktan sonra geri bırakıyorsunuz, eğer kitabı bırakmak istemezseniz kendi kitaplığınızdan başka bir kitap ekliyorsunuz bu küçük kütüphaneye. Ayrıca bu dolaplardan isterseniz siz de sipariş verebiliyorsunuz. Ayrıntılı bilgi için Duygu Bayar Ekren’in NOTOS’taki haberini okuyabilirsiniz.
  
• Faruk Ulay/”Kahve içmeye gidilen kitapçılar”: İçinde kahve satılan kitapçılar üzerine ilginç bir bakış açısı sunuyor yazı.
• Semih Gümüş/Küçük İskender-Söyleşi: Oldukça güzel ve düşündürücü bir söyleşi, okumanızı tavsiye ederim.
• Mine Soysal/ ”Yetişkinler İçin 100 Temel Eser Listesi”: 100 Temel Eser gibi edebi yapıt listelerinin çocuklar, gençler için hazırlanıp onlara dayatılmasının yerine öncelikle yetişkinler için hazırlanmasını gerektiğine vurgu yapıyor yazar. Bir gün öncesinde bir deneme yazarken bu konuya benzer bir şekilde değinmiştim, bu yüzden düşüncelerimi yansıtması açısından çok hoşuma gitti bu yazı. Gençlere dayatılan unsurlardan biri olan eser listeleri üzerine güzel bir eleştiri.

Tabii geçen ay da bahsettiğim Sözcükler dergisinin sayısını bir kez daha anımsatmak istiyorum:

”Sözcükler” Dergisi 36.Sayı – Mart – Nisan 2012

İyi okumalar dilerim!

23.04.12

“Sus” dedim
Ama her zamanki gibi
Susamadım
Ne bir bardak aşka
Ne bir damla yaşama
Susamadım yokluğunda

Kaşlarıyla kızdı,
“Susamam” dedi
Gamzeleriyle gülümsedi:
“Hiç konuşmadım ki susayım”
Ve sonra kulakları sağır edici bir sessizlik fısıldadı

Emir verdim bu kez
“Konuş!
Gül, kız, bağır, sev!”
Yüzüme baktı
Belirsiz bir tebessüm geçti yüzünden
Sözlerimi içine çekti
Sözsüz bir nefes verdi geriye.

Haykırdım,
“Susamazsın, susamazsın sen!”
Kurumuş dudaklarına yağmur damladı
Kocaman bir fısıltı fırlattı yüzüme:
“Geçti”
Paramparça dilimde iki harf dudaklarımı zorladı:
“Ne?
Ne geçti?”
Yapılan bir espriyi anlamamışım gibi,
İnce bir alayla yanıtladı
“Zaman”
“Sus!” diye haykırdım
Geçti, artık geçti, biliyordum
Yalvardım sessizce
“Susa!
Yağmura, suya susa!”
Duymadı, görmedi de
Anladım
Belki de yaşamımda ilk kez
Anladım.
Çünkü o
Gözleriyle duyardı
Dudaklarıyla dokunur,
Elleriyle tadardı.
Çünkü o
Kulakları kör
Gözleri sağır kalmasın diye
Yaşamı yüreğiyle avuçlardı.

Sevde Kaldıroğlu
23.12.11

Yüzyıllar boyu ”O”nu her şeyden üstün tuttuk; ”O akıllı” dedik, ”O düşünür” dedik. Onun hakkında yazdık, onun hakkında çizdik. Onun duygularını ve onun düşüncelerini yaydık yeryüzüne. Peki o ne yaptı? Şımarık bir çocuk gibi yırtıp attı tüm yazılanları, çizilenleri. Nankördü ve hırslıydı. O, düşündü ve zarar verdi. O, düşündü ve savaştı. O düşündü ve öldürdü. Peki biz ne yaptık? Ya onun tarafından öldürüldük; bedenen öldük ya da onun öldürmesine göz yumduk; vicdanen öldük. Onun nankörlüğünden daha büyük bir ihaneti biz kendimize yaptık aslında. Ona inanmaya, onu desteklemeye ve çizdiği yoldan gitmeye devam ettik sessizce, tepkisizce. Tüm düşüncelerimizi bir çırpıda çöpe attık, daha fazla düşünmedik, düşünmeye cesaret edemedik belki de. Bizim yerimize ”o” düşündü ve biz itaat ettik, sustuk sessizlik yemini etmişçesine.

Yüzyıllardır ”o” savaşmaya ve yok etmeye devam ediyor. Bizim sessizlik yeminimiz ise halen sürüyor. Susuyoruz, susacağız da, ta ki bir gün sıra bize gelinceye dek. İşte o gün, suskunluğa alışmış dillerimiz çözülemeyecek belki de. Biz, bugün hür irademizle tuttuğumuz sessizlik yemininin yarın tutsakları olacağız. Söz gümüşse sükut altındır, demişler. Yanlış. Sükut bugüne dek bize hep ölüm getirdi, şimdi sıra ’söz’de. Ne zaman sükut sonlanır, söz başlar; ancak o zaman ölüm biter, yaşam doğar.

25.03.12